The story in stone

During the early period of the 6th century, B.C, in
the small kingdom of Kapilavathu, Nepal, there
was a clan called Sakya ruled by the wise and
benevolent King Sud-dhodana with his virtuous
and compas sionate Queen MahaMaya. One night,
Queen Maya had a dream that a white ele phant
with six tusks came down from heaven and entered
her right side. All of the prominent Brahmin scholars,
invited by the King to interpret the dream, proph
esied that the Queen would give birth to an
exceptionally talented and honorable prince.

HOÀNG HẬU MA-DA NẰM MỘNG:

Vào thế kỷ thứ 6 trước công nguyên, tại thành Ca-
tỳ-la-vệ, Nepal, bộ tộc Thích-ca sống dưới sự trị
vì của đức Vua Tịnh-phạn nhân từ và sáng suốt
cùng Hoàng hậu Ma-da đức hạnh và từ bi. Một hôm,
hoàng hậu chiêm bao thấy voi trắng sáu ngà từ trên
không sa xuống và ẩn vào bên hông phải. Nhà vua
liền mời các vị đạo sĩ đoán mộng.Những vị này
đều đoán là hoàng hậu sẽ sanh ra một hoàng nam
tài đức song toàn.

DONATED BY PHAN VĂN LĨNH PD: NGUYÊN VÌ - NGÔ THỊ MỸ CUNG PD: NGUYÊN GIÁNG FAMILY

One day, sitting in the garden, Prince Siddhar-
tha saw a flock of swans flying by. An arrow
sud denly pierced through the air and claimed
one swan. The swan fell down right at his feet,
throbbing in pain. The Prince took in the wounded
bird and caringly nursed it. To save the bird
from his cousin Devadatta, the hunter' in front
of the royal court, Prince Siddhartha fought for
the right to keep the bird. With his great debating
skills and compassion, he won everyone's heart.
After the swan was back in good health, the
Prince freed the bird and ad vised it to be
mindful of hunters.

VỊ HOÀNG TỬ NHÂN TỪ:

Ngày nọ, đang ngồi trong hoa viên, Thái tử Tất-
đạt-đa thấy một đàn thiên nga bay qua Thình
linh một mũi tên bắn lên trúng một con. Nó rơi
xuống ngay nơi chân của Ngài, thoi thóp và
giẫy dụa. Ngài nhẹ nhàng ôm chim vào lòng và
tận tình chữa trị. Rồi để cứu nó thoát khỏi sự
giam cầm và chết chóc từ người thợ săn là Đề-
bà- đạt-đa, Ngài ra trước hội đồng hoàng gia
để đấu tranh giành quyền bảo vệ sự sống cho
con chim. Với biện tài và lòng nhân từ, Ngài
đã chinh phuc [?] lòng mọi người [?]. Sau khi chim
bình phục, Ngài thả nó ra và dặn dò cẩn thân [?]
chớ để bị bắn trúng nữa.

[The dedication along the foot of this stone runs off the bottom of the photograph and cannot be read.]

Witnessing the true suffering of life, the Prince decided
to abandon the royal priv-ileges and the life of pleasures
for the path of liberating suffering. Determined to
embrace the life of an ascetic so as to find the Truth
to save all beings, late one night when everyone was
safe asleep, the Prince left the royal palace, his father,
his beautiful wife and his beloved child, in search for
a Spiritual Teacher. He was then 29 years old.

XUẤT GIA :

Chứng kiến những sự thực khổ đau của đời sống, Thái
tử quyết định từ bỏ ngôi vị quốc vương và cuộc sống
dục lạc để ra đi tìm con đường giải thoát khổ đau.
Vào một đêm khuya, khi mọi người đang an giấc ngủ,
Thái tử rời bỏ cung vàng điện ngọc, phụ hoàng cùng
vợ đẹp con yêu, dấn thân vào rừng sâu, núi lạnh để
tìm thầy học đạo, bắt đầu cuộc sống của người tu sĩ
khổ hạnh với tâm chí mạnh mẽ, quyết tìm ra chân lý
để cứu độ chúng sanh. Năm đó, Ngài vừa tròn 29 tuổi.

DONATED BY HUYNH VĂN THIỆU NGUYỄN THỊ QUYÊN PD: ĐIỆU [?] QUÝ
FAMILY

Deciding to abandon the rigorous ascetic prac-tices,
the Prince accepted a bowl of milk-rice from a peasan
girl, and then sat and meditated beneath a pipal tree
where he made a final re-solve: "Let only skin, sinew
and bone remain, let the flesh and blood dry in my
body, but I will not give up this seat without attaining
complete awakening " Seeing his fierce willpower
and total concentration to realize the Truth, Mara, the
evil one, was infuriated and fearful. He found every
possible means, from terrorism and threats to caressing
affections, so as to destabilize and sabotage Siddharta's
will to realize en-lightenment. But all of Mara's efforts
failed, Sid-dharta remained unperturbed; and the light
of wisdom gradually began to radiate.

CUỘC CHIẾN ĐẤU VĨ ĐẠI :

Quyết định từ bỏ lối tu khổ hạnh, Ngài nhận bát sữa
cúng dường của một thôn nữ rồi đến ngồi thiền định
dưới gốc cây Tất-bát-la với lời thệ nguyện: "Dù thịt nát
xương tan mà chưa chứng ngộ chân lý, đạt thành đạo
quả thì ta quyết không rời bỏ chốn này". Trước ý chí
quyết liệt và nỗ lực thiền quán để chứng ngộ chân lý
của Ngài, Ma vương đã rất phẫn nộ và sợ hãi; và tìm
mọi cách, từ khủng bố, đe dọa đến ve vuốt cám dỗ để
mong lung lạcý chí và khuấy phá sự thành đạo của
Ngài. Nhưng mọi nỗ lực phá hoại của ma vương đều
thất bại trước tâm ý không hề dao động của Ngài. Ánh
sáng tuệ giác đang dần dần tỏa rạng.

DONATED BY ĐỔ [?] VĂN PHƯỚC - LÊ THỊ THẾ FAMILY

After enlightenment, He thought of the five ascetics
he had practiced with. He found them at Deer Park in
Sarnath, on the outskirts of the City of Benares.There,
he gave his first sermon explaining the use-less and
harmful two extreme lifestyles: self-indul-gence and
self-mortification. He expounded the Four Noble Truths,
the basic foundation of his teachings: the truth of
suffering, the truth of the causes of suffering, the truth
of the end of suffering, and the truth of the path that
frees us from suffer -ing. The five ascetics became
Buddha's very first dis -ciples, and the beginning of
the Sangha or commu -nity of monks was formed.
That completed the Triple Jewels: the Buddha, the
Dharma, and the Sangha.

CHUYỂN PHÁP LUÂN VÀ THÀNH LẬP TĂNG GIÀ:

Sau khi Thành đạo, nghĩ đến các vị cùng tu khổ hạnh
trước đây, Ngài tìm đến năm anh em ông Kiều-trần-
như ở vườn Lộc-uyển tại Sarnath, gần thành Benares.
Tại đây, Ngài thuyết bài pháp đầu tiên, chỉ rõ sự vô ích,
nguy hại của hai lối sống cực đoan: hưởng thụ dục lạc
và ép xác khổ hạnh; và chỉ ra bốn sự thật cao cả, làm
nền tảng căn bản cho giáo lý của Ngài: sự thật về khổ,
sự thật về nguồn gốc của khổ, sự thật về sự chấm dứt
khổ và sự thật về con đường chấm dứt khổ. Được nghe
bài pháp này, năm anh em ông Kiều-trần-như trở thành
năm vị Tỳ kheo đầu tiên. Ba ngôi Tam-bảo đầy đủ.
Đoàn thể Tăng già được thành lập từ đây.

DONATED BY CAO TIẾN PD: THÂN NGHINH KIẾN - CAO THU HÀ PD: THÂN NGHINH VINH

[Also on the stone: a small gilded mark on the right inner edge of the relief frame — unreadable.]

During his years of proliferating the dharma, the
Buddha had extended his compassion to a multitude
of people: from king and nobles, such as Bimbisara,
Anurudha, Anathapindika...to the untouchables, such
as Púrna, Nanda, Sunita ... from the Sages Mahà
Kassapa, Sariputta to the courtesan Am-bapàli, or
the horrific murderer Angulimala...The Buddha's
wisdom and compassion is for all, it does not
differentiate nor discriminate. Like the water of the
rivers merging into the sea, it pos -sesses but the
one same salty taste; all human beings, regardless
of the difference in their status, are all the same
once they embrace the dharma. All the so-called
differences will clearly dissipate, to open up the
path of Precepts-Con -centration-Wisdom.

ĐỘ SANH KHÔNG PHÂN BIỆT:

Theo cùng bước chân giáo hóa, Đức Phật đã cứu độ
cho rất nhiều người: từ những bậc vua chúa, hoàng
thân, những trưởng giả giàu có như Bimbisara,
Anurudha, Anathapindika... đến những người nô lệ,
bần cùng như Pùrna, Nanda, Sunita, .. từ những bậc
hiền sĩ như Sariputta, Mahà Kassapa đến một nàng
kỷ nữ như Ambapali hay một kẻ giết người như
Angulimala. Trái tim từ bi và tuệ giác của Phật không
hề có mảy may phân biệt, kỳ thị. Và như nước trăm
sông khi đã đổ về biển cả thì chỉ còn một vị là vị mặn;
những con người, dù nguồn gốc giai cấp, địa vị, hoàn
cảnh khác nhau nhưng một khi đã ở trong Phật Pháp
thì mọi khác biệt đó đều rơi rụng để chỉ còn con
đường tu tập Giới-Định-Tuệ mở ra cho tất cả.

DONATED NGUYỄN HIỀN PD : QUÃNG PHÚC - ĐOÀN PHƯỌNG [?] PD: DIỆU TRANG
ĐOÀN TÙNG - ĐOÀN THẢO - ĐOÀN JIMY

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
hiệu Viên Thông, danh Tự Tại,
nguyện phát thệ lớn rộng
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who, as the Omnipresent
Isvara and Con-templator
at Ease, took the vow
to universally save all
beings [?].

GĐPT: BÙI VĂN BÉ Pd [?]: THIÊN [?] NHÂN [?]
NGUYỄN THI [?] KIM LOAN [?] Pd [?]: TÂM [?] THANH [?]
BÙI PHƯƠNG LINH Pd [?]: TÂ [?][obscured] NGỌC [?]
Hiến [?] cúng [?]

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
trong cõi Ta bà u minh,
nguyện tầm [?] thanh cứu khổ
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who, wandering in the Realm
of Hades of the Saha World,
took the vow to regard the cries
of the world and to deliver
all beings from suffering.

GĐPT: TÔN NỮ CHÂU [?] ANH Pd: DIỆU TUẤN
VŨ THỊ PHUNG [?] Pd: DIỆU PHƯƠNG
VÕ PHƯƠNG Pd: NHẬT TÂM
ĐỒNG CHÍ CƯỜNG [?] Pd: NGUYÊN DŨNG
TRẦN NGỌC THIỆN Pd: THÂN [?] NHIẾP
ĐỖ VŨ Pd: THIỆN THUẬN
ĐỒNG MATTHEW Pd: NGUYÊN MẪN
Hiến cúng

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
với tịnh bình nhành dương liễu,
nguyện rảy nước cam lồ
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who, holding the precious
vase and willow branch, took
the vow to sprinkle the Dew of
Compassion on all beings
to purify their minds.

GĐPT: ĐỖ THỊ KIM THOA
HUỲNH THỊ NGA
DƯƠNG TỨ PHƯỚC
Hiến cúng

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
đêm ngày đi không tổn hoại,
nguyện diệt ba đường khổ
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who,traveling [?] by day and
night tirelessly, took the vow
to eliminate the Three
Evil Realms.

GĐPT: ĐOÀN KỲ TƯỜNG Pd: NGUYÊN TƯỜNG
ĐOÀN PHẠM [?] LAN Pd: NGUYÊN TRÚC
Hiến cúng

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
tạo pháp thuyền vào biển khổ,
nguyện cứu vớt đến cùng
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who, steering the Ship of
Salvation through the sea of
sorrows, took the vow to
convey all beings to
deliverance.

GĐPT: NGUYỄN HỮU QUANG Pd: QUÃNG [?] LÂM
PHÙ THỊ MÃNG [?] Pd: DIỆU THẮNG
NGUYỄN THANH BÌNH Pd: HANH [?] ĐAO [?]
Hiến cúng

Nam mô
Đức Như Lai Quan Âm,
nơi [?] cõi Phật Vô Lượng Thọ,
nguyện Đức Di Đà thọ ký
độ chúng sanh.

We respectfully bow
to Quan Am Tathagata,
who, wandering in the Realm of
the Infinite - Life [?] Buddha [?], took
the vow to be Amitaba
Buddha's Vyakarana.

GĐPT: [?] ĐỖ THỊ THÙY NGA
NGUYỄN TRUNG - HAYDEN
Hiến cúng

* "All conditioned things are unsatisfactory" - when
one sees this with wisdom, one turns away from suffer-
ing. This is the path to purification.

Tất cả các hành đều khổ não. Khi đem trí tuệ soi xét được
như thế thì sẽ nhàm lìa thống khổ. Đó là đạo thanh tịnh.

* "All things are not-self" - when one sees this with
wisdom, one turns away from suffering. This is the path
to purification.

Tất cả các hành đều vô ngã. Khi đem trí tuệ soi xét được
như thế thì sẽ nhàm lìa thống khổ. Đó là đạo thanh tịnh.

* The idler who does not exert himself when he should,
who though young and strong is full of sloth, with a
mind full of vain thoughts-such an indolent man does
not find the path to wisdom.

Khi đáng nỗ lực mà không nỗ lực, thiếu niên cường tráng
mà đã biếng lười, ý chí tiêu trầm và nhu nhược; kẻ biếng
nhác ấy làm gì có trí để ngộ đạo.

* Let a man be watchful of speech, well controlled in
mind, and not commit evil in bodily action. Let him
purify these three courses of action, and win the path
made known by the Great Sage.

Thận trọng lời nói; kềm chế ý nghĩ; thân không làm ác;
ba nghiệp thanh tịnh, là được đạo Thánh nhơn.

* Entangled by the bonds of hate, he who seeks his own
happiness by inflicting pain on others, is never delivered
from hatred.

Gieo khổ cho kẻ khác để cầu vui cho mình thì sẽ bị lòng
oán hận ràng buộc, không sao thoát khỏi nỗi oán cừu.

---

* The cankers only increase for those who are arrogant
and heedless, who leave undone what should be done
and do what should not be done.

Việc đáng làm không làm, việc không đáng làm lại làm,
những người phóng túng, ngạo mạn thì phiền não sẽ tăng
thêm.

* The cankers cease for those mindful and clearly com-
prehending ones who always earnestly practice mindful-
ness of the body, who do not resort to what should not be
done, [?] and steadfastly pursue what should be done.

Thường quan sát tự thân, không làm việc không đáng
làm, nỗ lực làm việc đáng làm thì phiền não sẽ tiêu tan.

* Those disciples of Gotama ever awaken happily who
day and night constantly practice the Recollection of the
Qualities of the Buddha.

Đệ tử của Đức Phật phải luôn tự tỉnh giác, vô luận ngày
hay đêm, thường niệm tưởng Phật đà..

* Those disciples of Gotama ever awaken happily who
day and night constantly practice the Recollection of the
Qualities of the Dhamma.

Đệ tử của Đức Phật phải luôn tự tỉnh giác, vô luận ngày
hay đêm, thường niệm tưởng Chánh pháp.

* Those disciples of Gotama ever awaken happily who
day and night constantly practice the Recollection of the
Qualities of the Sangha

Đệ tử của Đức Phật phải luôn tự tỉnh giác, vô luận ngày
hay đêm, thường niệm tưởng Tăng già.

* From lust springs grief, from lust springs fear. For one who is
wholly free from craving there is no grief; whence then fear?

Từ dục lạc sinh lo sợ, từ dục lạc sinh sợ hãi; xa lìa hết dục lạc,
chẳng còn lo sợ gì.

* People hold dear him who embodies virtue and insight, who
is principled, has realized the truth, and who himself does what
he ought to be doing.

Đầy đủ giới hạnh và chánh kiến, an trú trong chánh pháp, thấu
rõ lý chơn thường. Viên mãn các công hạnh đó, ấy là người
đáng kính.

* When, after a long absence, a man safely returns from afar,
his relatives, friends and well-wishers welcome him home on
arrival. As kinsmen welcome a dear one on arrival, even so his
own good deeds will welcome the doer of good who has gone
from this world to the next.

Người khách ly hương lâu ngày, từ phương xa trở về an ổn, được
bà con thân hữu đón mừng như thế nào, thì người tạo phước lành
cũng vậy, khi tù [?] cõi đời này sang cõi đời khác, phước lành của
họ chào đón họ.

* Overcome the angry by non-anger; overcome the wicked by
goodness; overcome the miser by generosity; overcome the liar
by truth.

Lấy tình thương thắng sân hận; lấy cái tốt thắng điều xấu; lấy
bố thí thắng xan tham; lấy sự chân thật thắng giả dối.

* Let a man guard himself against irritability in bodily action;
let him be controlled in deed. Abandoning bodily misconduct,
let him practice good conduct in deed.

Giữ thân đừng nóng giận, điều phuc [?] thân được an hòa, xa lìa
thân làm điều ác, dùng thân để tu hanh [?] lành.

---

* Let a man guard himself against irritability in speech; let him
be controlled in speech. Abandoning verbal miscon- duct, let
him practice good conduct in speech.

Giữ lời nói đừng nóng giận, điều phục lời nói được nhu hòa, xa
lìa lời nói thô ác, dùng lời nói để tu hạnh lành.

* Let a man guard himself against irritability in thought; let him
be controlled in mind. Abandoning mental miscon- duct, let him
practice good conduct in thought.

Giữ ý đừng nóng giận, điều phục ý tính [?] thuần, xa lìa ý độc ác,
dùng ý để tu hành lành.

* He who checks rising anger as a charioteer checks a rolling
chariot, him I call a true charioteer. Others only
hold the reins.

Ai chế ngự được tâm sân hận đang phát sanh như dừng được
chiếc xe đang ngon trớn; người ấy Như Lai gọi là người đánh xe
thật sự. Những kẻ khác chỉ là người cầm cương hờ.

* Make an island unto yourself! Strive hard and become wiso!
Rid of impurities and cleansed of stain, you shall not come again
to birth and decay.

Hãy tạo cho mình một hòn đảo. Hãy gấp rút tinh cần, trở thành
người trí tuệ. Hãy thanh lọc mọi bợn nhơ và thành ngườ[unreadable]ng
dục vọng. Người như vậy sẽ không trở lại con đường s[unreadable]à.

* Easy is life for the shameless one who is impudent as a c[unreadable]w,
is backbiting and forward, arrogant and corrupt.

Sống không biết hổ thẹn, tự phụ kiêu căng, xấc xược, ngã [unreadable]ạn
và ô nhiễm; sống như thế thì dễ dàng chẳng có gì đáng nó[unreadable]

* Through many a birth in samsara have I wandered in vain,
seeking the builder of this house (of life). Repeated birth is
indeed suffering! O house-builder, you are seen! You will not
build this house again. For your rafters are broken and your
ridgepole shattered. My mind has reached the Unconditioned;
I have attained the destruc- tion of craving.

Ta lang thang trong vòng luân hồi qua bao kiếp sống, tìm mãi
mà không gặp kẻ làm nhà. Đau khổ thay kiếp sống cứ tái diễn
mãi. Hỡi kẻ làm nhà! Nay ta gặp được ngươi rồi. Ngươi không
thể làm nhà nữa. Cột đòn tay người đều gãy cả, nóc xà nhà của
người đã tan vụn rồi, ta đã chứng đắc Niet bàn, bao nhiêu duc [?]
ái đều dứt sạch.

* One should do what one teaches others to do; if one would
train others, one should be well controlled oneself. Difficult,
indeed, is self-control.

Nếu muốn khuyên người khác nên làm như mình, trước hãy sửa
mình rồi sau sửa người. Tự sửa mình là điều khó nhất.

* One truly is the protector of oneself; who else could the
protector be? With oneself fully controlled, one gains a mastery
that is hard to gain.

Hãy tự mình làm chỗ nương tựa cho mình chứ đừng nương tựa
vào kẻ khác. Tự mình khéo tu tập mới đạt được đến chỗ nương
tựa nhiệm mầu.

* By oneself is evil done; by oneself is one defiled. By oneself
is evil left undone; by oneself is one made pure. Purity and
impurity depend on oneself; no one can purify another.

Làm dữ bởi ta, nhiễm ô cũng bởi ta; làm lành bởi ta, thanh tịnh
cũng bởi ta. Tịnh hay không tịnh đều bởi ta, chứ không ai có thể
làm cho ai thanh tịnh được.

---

* He, who by good deeds covers the evil he has done, illu-
minates this world like the moon freed from clouds.

Người nào lấy việc lành [?] tiêu trừ việc ác; người đó như vầng trăng
ra khỏi mây mù, chiếu sáng cõi thế gian.

*Swans fly on the path of the sun; men pass through the air by
psychic powers; the wise are led away from the world after van
quishing Mara and his host.

Con thiên nga chỉ bay được giữa không trung, người có thần
thông chỉ bay được khỏi mặt đất; duy bậc đại trí, trừ dẹp được
ma quân rồi mới bay được khỏi thế gian này.

* Hard is it to be born a man; hard is the life of mortals. Hard
is it to gain the opportunity of hearing the Sublime Truth, and
hard to encounter is the arising of the Buddhas.

Được sinh ra làm người là khó; được sống trọn đời là khó; được
nghe chánh pháp là khó; được gặp Phật ra đời là khó.
* To avoid all evil, to cultivate good, and to cleanse one's mind
- this is the teaching of the Buddhas.

Bỏ các việc ác; làm các việc lành; giữ tâm ý trong sạch ấy là
lời chư Phật dạy.

* Blessed is the birth of the Buddhas; blessed is the enunciation
of the sacred Teaching; blessed is the harmony in the Order,
and blessed is the spiritual pursuit of the united truth-seeker.

Hạnh phúc thay! Đức Phật ra đời; hạnh phúc thay! Chánh Pháp
tuyên dương; hạnh phúc thay! Tăng Già hòa hợp; hạnh phúc thay!
đại chúng đồng tu.

*Better it is to live one day strenuous and resolute than to live
a hundred years sluggish and dissipated

Sống trăm năm mà giải đãi không tinh tấn, chẳng bằng sống
chỉ một ngày mà nỗ lực tinh cần..

*Better it is to llve one day seeing the rise and fall of things
than to live a hundred years without ever seeing the rise and
fall of things.

Sống trăm năm mà không thấy pháp vô thường sanh diệt, chẳng
bằng sống chỉ một ngày mà được thấy pháp sinh diệt vô thường.

*Hasten to do good; restrain your mind from evil. He who is
slow in doing good, his mind delights in evil.

Hãy tinh tấn làm lành, ngăn ngừa tâm ác. Hễ biếng nhác làm
lành giờ nào thì tâm liền hướng về điều ác giờ ấy.

*Should a person commit evil, let him not do it again and again.
Let him not find pleasure therein, for painful is the accumulation
of evil.

Nếu đã lỡ làm ác, đừng tiếp tục làm ác, đừng vui khi làm việc
ác. Nếu chất chứa việc ác nhất định thọ quả báo khổ đau.

*Think not lightly of good, saying, "It will not come to me." Drop
by drop is the water pot filled. Likewise, the wise man, gathering
it little by little, fills himself with good.

Đừng khinh điều lành nhỏ mà cho rằng nó chẳng đưa lại quả
báo cho ta. Phải biết giọt nước nhỏ lâu ngày cũng đầy bình. Kẻ
trí sở dĩ toàn thiện bởi huấn tập nhiều việc lành mà nên

---

* Think not lightly of evil, saying, "It will not come to me." Drop
by drop is the water pot filled. Likewise, the fool, gathering it
little by little, fills himself with evil.

Đừng khinh điều ác nhỏ mà cho rằng nó chẳng đưa lại quả báo
cho ta. Phải biết giọt nước nhỏ lâu ngày cũng đầy bình. Kẻ ngu
sở dĩ đầy tội ác bởi chất chứa nhiều việc ác mà nên.

* Should a person do good, let him do it again and again. Let
him find pleasure therein, for blissful is the accumu- lation of
good.

Nếu đã làm việc lành, hãy tiếp tục làm lành, nên vui khi làm việc
lành. Nếu chất chứa việc lành nhất định thọ hưởng hạnh phúc.

* Like fine dust thrown against the wind, evil falls back upon
that fool who offends an inoffensive, pure and guiltless man.

Đem tâm ác xâm phạm đến người hiền lương người thanh tịnh
trong sạch thì tội ác sẽ trở lại với kẻ làm ác như ngược gió tung bụi.

* All tremble at violence; all fear death. Putting oneself in the
place of another, one should not kill nor cause another to kill.

Ai cũng sợ binh đao, ai cũng sợ chết; vậy hãy lấy lòng mình suy
lòng người, chớ giết, chớ bảo giết.

* All tremble at violence; life is dear to all. Putting oneself in
the place of another, one should not kill nor cause another to kill.

Ai cũng sợ gươm đao, ai cũng thích được sống; vậy hãy lấy lòng
mình suy lòng người, chớ giết, chớ [?] bảo giết.

* Not the sweet smell of flowers, not even the fragrance of
sandal, tagara, or jasmine blows against the wind. But the
fragrance of the virtuous blows against the wind. Truly the
virtuous man pervades all directions with the fragrance of
his virtue.

Mùi hương của các loài hoa, hoa chiên đàn, hoa đa-già-la hay
hoa mạc-ly [?] đều không thể bay ngược gió. Chỉ có mùi hương
đức hạnh của người chân chính, mới có thể bay ngược gió mà
tỏa khắp muôn phương.

* The fool worries, thinking, "I have sons, I have wealth." Indeed,
when he himself is not his own, whence are sons, whence is
wealth?

Đây là con ta, đây là tài sản của ta, kẻ phàm phu thường lo nghĩ
như vậy, kẻ đó chẳng biết chính ta còn không có, huống là con
ta hay tài sản của ta.

* A fool who knows his foolishness is wise at least to that extent,
but a fool who thinks himself wise is a fool indeed.

Ngu mà tự biết mình ngu, thì còn có trí; ngu mà tự cho mình trí,
đó mới thật là ngu.

* Though all his life a fool associates with a wise man, he no
more comprehends the Truth than a spoon tastes the flavor of
the soup.

Người ngu suốt đời gần gủi người trí vẫn chẳng hiểu chánh pháp,
ví như cái muỗng múc thuốc chẳng bao giờ biết được mùi vị
của thuốc.

* Though only for a moment a discerning person associates
with a wise man, quickly he comprehends the Truth, just as
the tongue tastes the flavor of the soup.

Người trí gần gủi người trí dù trong khoảnh khắc cũng hiểu
được chánh pháp; chẳng khác gì cái lưỡi mới tiếp xúc với
thuốc đã biết được mùi vị của thuốc.

---

* Fools of little wit are enemies unto themselves as they move
about doing evil deeds, the fruits of which are bitter.

Kẻ phàm phu không hiểu biết nên đi chung với thù địch một đường.
Cũng thế, những người tạo ác nghiệp nhất định phải cùng ác nghiệp
chịu lấy quả báo khổ đau.

* So long as an evil deed has not ripened, the fool thinks it as
sweet as honey. But when the evil deed ripens, the fool comes
to grief.

Khi ác nghiệp chưa thành thục, người ngu tưởng như đường mật;
nhưng khi ác nghiệp đã thành thục, họ nhất đinh [?] phải chịu khổ
đắng cay.

* Should one find a man who points out faults and who reproves,
let him follow such a wise and sagacious person as one would a
guide to hidden treasure. It is always better, and never worse,
to cultivate such an association.

Nếu gặp được người hiền trí chỉ bày lầm lỗi và khiển trách thì hãy
nên kết thân, xem họ như bậc trí chỉ cho kho tàng bảo vật. Kết
thân với người trí lợi mà không hại.

* Let him admonish, instruct and shield one from wrong; he,
indeed, is dear to the good and detestable to the evil.

Những người hay khuyên răn, dạy dỗ, can ngăn tội lỗi kẻ khác,
được người lành kính yêu bao nhiêu thì bị người dữ ghét bỏ bấy nhiêu.

* Do not associate with evil companions; do not seek the fellowship
of the vile. Associate with the good friends; seek the fellowship
of noble men.

Chở kết bạn với người ác, chớ kết bạn với kẻ kém hèn, hãy nên
kết bạn với người lành, với người có chí khí cao thượng.